هیچ نمایش ورزشی کاملاً شبیه به آن وجود ندارد جام جهانی فوتبال. بله، المپیک وجود دارد. جام جهانی کریکت نیز وجود دارد. اما هیچ چیز با هیجان و احساساتی که بزرگترین تورنمنت فوتبال هر چهار سال یک بار ارائه می دهد، برابری نمی کند. هر نسخه لحظات فراموش نشدنی، بحثهای هیجانانگیز و داستانهای دلخراش را به وجود آورده است. با این حال، صحنه های کمی قابل مقایسه با آنچه در 16 ژوئیه 1950 رخ داد، زمانی که برزیل قهرمان مسابقات شکست خیره کننده ای را از اروگوئه متحمل شد، برخلاف همه شانس ها و انتظارات.
هفتاد و شش سال پیش، نزدیک به دو میلیون نفر راهی ورزشگاه ماراکانا شدند تا شاهد درگیری بین برزیل میزبان و اروگوئه باشند. هواداران برزیلی در انتظار هیچ چیزی کمتر از یک تاجگذاری حضور داشتند، زیرا میزبان حتی نیازی به پیروزی در آخرین بازی مرحله گروهی نداشت. یک تساوی برای برزیل کافی بود تا برای اولین بار قهرمان جهان شود.
در آغاز مسابقه تقریباً هیچ کس به اروگوئه فرصت نداد. روزنامه های محلی پیش از این برزیل را برنده اعلام کرده بودند. آهنگها نوشته شده بود، در حالی که ساعتها و مدالهای یادبودی با پیروزی برزیل از قبل بر روی آنها حک شده بود. ملت آماده جشن بود، حتی سیاستمداران نیز سخنرانی های پیروزی را تدارک دیدند.
با این حال آنچه پس از آن به عنوان “ماراکانازو” – ضربه ماراکانا – جاودانه شد.
ساخت تا
برزیل با فرمی هیجان انگیز به مصاف اروگوئه رفت. آنها به تازگی سوئد را 7-1 شکست داده بودند و اسپانیا را 6-1 در بازی های قبلی خود شکست دادند. سبک آنها مدرن، شاد و غیرقابل توقف به نظر می رسید. در همین حال، اروگوئه به عنوان افراد ضعیفی در نظر گرفته می شد که بیش از وزن خود مشت می زدند، اما گفتن اینکه از آنها می ترسیدند کار سختی بود. بسیاری در داخل ورزشگاه معتقد بودند که این مسابقه چیزی فراتر از یک امر رسمی بود.
در نیمه اول، تنش سنگین اما قابل کنترل بود. سپس، درست پس از پایان نیمه، برزیل ضربه ای زد. فریاسا در دقیقه 47 به گل رسید و ورزشگاه غوغا کرد. پرچم ها به اهتزاز درآمدند، طبل ها به صدا درآمدند و غریبه ها همدیگر را به شادی در آغوش گرفتند. این عنوان ناگهان در فاصله نزدیکی احساس شد و هواداران به سختی منتظر سوت پایان بودند.
اما این زمانی بود که اروگوئه تصمیم گرفت نقش پارتی بازی کند.
بعدش چی شد
انتظار می رفت که اروگوئه تحت فشار قرار بگیرد. اما هیچ اتفاقی از این قبیل نیفتاد. آنها به رهبری کاپیتان اوبدولیو وارلا شروع به تحمیل سبک فوتبال خود کردند و برزیل را ناامید کردند. وارلا پس از گل ابتدایی برزیل توپ را برداشت و با داور جر و بحث کرد، تلاشی عمدی برای کاهش شتاب تماشاگران و آرام کردن اعصاب هم تیمیهایش.
سپس گل تساوی اروگوئه رسید. در دقیقه 66، خوان آلبرتو شیافینو پس از یک حرکت سریع از جناح راست به گل رسید. ناگهان ناراحتی در اطراف استادیوم پخش شد. تساوی همچنان به نفع برزیل بود، اما اعتماد میزبان کم کم به ترس تبدیل شد.
وقتی فشار به اوج رسید، فوتبال یک بار دیگر ثابت کرد که هیچ چیز تضمینی نیست. در دقیقه 79، آلسیدس گیگیا بار دیگر از جناحین پا به توپ شد. کل ورزشگاه انتظار یک سانتر داشت. دروازه بان برزیل، موسیر باربوسا، کمی تغییر کرد. در عوض، گیگیا توپ را به سمت تیرک نزدیک شلیک کرد. همینطور اروگوئه 2 1 پیش افتاد.
سکوت ماراکانا را بلعید. سوت پایان فقط یک مسابقه فوتبال را خاتمه نداد. یک اسطوره ملی را در هم شکست. گزارش های معاصر نشان می دهد که مردم آشکارا در جایگاه ها گریه می کردند. برخی بیهوش شدند. مفسران رادیو ساکت شدند. برخی از حسابها حتی از خودکشیهای مرتبط با این شوک صحبت میکنند، اگرچه تعداد دقیق هنوز مورد بحث است.
برای برزیل، شکست چیزی فراتر از ورزش بود. هویت، غرور و رویای تبدیل شدن به یک قدرت جهانی مدرن را لمس کرد. ملت بر این باور بودند که جام جهانی سرنوشت است. در عوض، به تحقیر تبدیل شد که بزرگترین جمعیتی که فوتبال تا به حال به خود دیده بود، شاهد آن بود.
هیچ فردی دردناکتر از باربوسا این بار را به دوش نکشید. دروازه بان برای چندین دهه تبدیل به قربانی شد. او یک بار گفت: “در برزیل حداکثر مجازات برای یک جرم 30 سال است. اما من 50 سال است که برای کاری که مرتکب نشده ام هزینه می دهم.”
زخم روانی آنقدر عمیق شد که برزیل پس از شکست پیراهن سفید خود را رها کرد. پیراهن زرد معروف، که اکنون یکی از نمادین ترین نمادهای فوتبال است، تا حدودی از خاکستر ماراکانازو بیرون آمده است.
بیش از هفتاد سال بعد، ماراکانازو هنوز هم جایگاهی منحصر به فرد در تاریخ فوتبال دارد، زیرا مقیاس، انتظارات، درام و دلشکستگی ملی را به روشی ترکیب می کند که تعداد کمی از رویدادهای ورزشی تاکنون داشته اند. برزیل فقط در یک مسابقه فوتبال شکست نخورد. کل کشور قبل از اینکه پایان نوشته شود شروع به جشن گرفتن کرده بود. فوتبال شاهد ناراحتی های بیشماری بوده است. کمتر کسی زخمی به این عمق بر جای گذاشته است.
گیگیا، قهرمان اروگوئه، زمانی گفته بود: “تنها سه نفر ماراکانا را ساکت کردند: فرانک سیناترا، پاپ و من.”